Pracownik zatrudniony przez firmę na czas nieokreślony otrzymał od pracodawcy samochód służbowy. Na skutek częściowej zmiany zakresu obowiązków samochód ten nie jest już mu potrzebny. Czy pracownik może kwestionować decyzje pracodawcy, żądającego zwrotu samochody służbowego? - pyta Pani Katarzyna ze Szczecina. Odpowiada Paweł Cofta, radca prawny, specjalista w tematyce prawa cywilnego, prawa pracy oraz prawa gospodarczego.
Samochód służbowy stanowi mienie pracodawcy. Jeżeli mienie to zostało pracownikowi prawidłowo powierzone (np. protokołem zdawczo-odbiorczym), to pracodawca ma prawo żądać od pracownika niezwłocznego zwrotu powierzonego mu pojazdu. W opisanym przypadku żądanie to jest w pełni uzasadnione ustaniem konieczności używania pojazdu służbowego, w związku ze zmianą zakresu obowiązków pracownika. Ponadto, pracownik będzie zobowiązany do pokrycia ewentualnych szkód powstałych w samochodzie. A jeżeli chciałby się uwolnić od tej odpowiedzialności, to musi sam udowodnić, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych.
Odmienna sytuacja będzie miała miejsce, gdy przekazanie samochodu nastąpiło bez zachowania wymogów formalności przewidzianych dla prawidłowego powierzenia mienia pracownikowi. W takim przypadku podstaw prawnych żądania zwrotu pojazdu należy szukać w przepisach kodeksu cywilnego. W związku z tym, że de facto pracownik otrzymuje samochód służbowy od bezpłatnego używania, znają tutaj zastosowanie odpowiednie przepisy o użyczeniu.
Zgodnie z kodeksem cywilnym, jeżeli samochód został użyczony na czas nieoznaczony (gdy np. pracownik świadczy pracę na podstawie umowy bezterminowej), wówczas zwrot samochodu mógłby nastąpić dopiero z chwilą rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę.
Jednakże w rozpatrywanych przez nas okolicznościach pracodawca nie został pozbawiony możliwości żądania wcześniejszego zwrotu samochodu.
Zgodnie bowiem z kolejnym przepisem kodeksu cywilnego dotyczącym użyczenia, jeżeli rzecz stała się potrzebna użyczającemu (w tym wypadku pracodawcy) z powodów nieprzewidzianych w chwili zawarcia umowy, użyczający może żądać zwrotu rzeczy, nawet jeżeli umowa była zawarta na czas nieoznaczony.