Znacznie „wyśrubowane” w ostatnich latach normy związane z przewozem towarów sprawiają, że co rusz pojawiają się nowe rozwiązania techniczne i technologie informatyczne. W każdym przypadku w roli głównej występuje ciężarówka.

POMOCNIK NA ZAKRĘTY
Elektroniczny asystent skrętu wdrożony przez konstruktorów firmy MAN Nutzfahrzeuge zdobył prestiżowy laur ADAC w dziedzinie „Innowacje i środowisko”. To jedna z najciekawszych nowinek technicznych w kwestii bezpieczeństwa ruchu ciężarówek. Asystent przydaje się głównie tam, gdzie zagrożenie kolizjami jest bardzo duże, a zatem na skrzyżowaniach. Podczas wykonywania manewru skrętu kierowca ciężarówki nierzadko nie jest w stanie dostrzec, co dzieje przed, jak również obok jego samochodu, na wysokości drzwi bocznych.

Elektroniczny system ostrzega przed znajdującym się w tym obszarze stwarzającym zagrożenie pieszym lub rowerzystą. Do rejestracji zdarzeń mających miejsce w pobliżu ciężarówki służą czujniki ultradźwiękowe. Montowane są na froncie oraz w prawej części kabiny. To one, obserwując szczególnie niebezpieczną strefę, kontrolują odpowiedni odstęp pieszego lub rowerzysty od samochodu. Przy zatrzymywaniu pojazdu obszar ten sięga dwóch metrów. Gdy rowerzysta czy pieszy w sposób zagrażający bezpieczeństwu zbliży się do ciężarówki, kierowca otrzymuje sygnał wyświetlany na panelu deski rozdzielczej. Dodatkowo pojawia się sygnalizacja akustyczna.

SATELITARNY Z302
Na rynek trafiła pierwsza profesjonalna mobilna nawigacja satelitarna adresowana do posiadaczy aut ciężarowych. Traffic Assist Pro Z302 Truck, bo tak brzmi nazwa systemu, standardowo obsługuje m.in. ciężarówki, ciężarówki z przyczepami, autobusy, autobusy z przyczepami oraz samochody kempingowe, czyli tzw. kampowozy. Kierowca określa parametry konkretnego pojazdu: długość, szerokość, wysokość, liczbę osi, dopuszczalną masę całkowitą, a także programuje obecność przyczepy. System uwzględnia regulacje wynikające z rodzaju przewożonego ładunku, np. materiałów niebezpiecznych, wybuchowych lub łatwopalnych oraz substancji, które mogą skazić wodę. Następnie urządzenie wyznacza trasę z pominięciem dróg nieodpowiednich dla danego pojazdu (zbyt wąskie pasy, tunele, mosty, zakazy wjazdu).

System ma funkcję wyświetlania znaków drogowych, które ostrzegają o niebezpieczeństwach, np. o ostrych zakrętach lub dużym nachyleniu terenu. Posiada też opcję czasowego lub stałego blokowania pojedynczych ulic (pozwala wyeliminować remontowane drogi, zamknięte tunele itp.). Funkcja Navteq Trafic Patterns zapewnia informacje o natężeniu ruchu w zależności od dnia i godziny, co ułatwia obliczenie czasu potrzebnego na przejazd. Oprócz dotykowego ekranu użytkownik może do obsługi wykorzystać bezprzewodowego pilota zdalnego sterowania. Traffic Assist Pro Z302 Truck posiada też aktualne dane o fotoradarach.

PALIWO POD SPECJALNYM NADZOREM
Paliwa mają ciągle bardzo znaczący udział w kosztach transportu. Kradzieże mogą stanowić spory problem finansowy, a jedną z nowości mających takim kradzieżom zapobiec jest wkładka montowana w szyjce zbiornika paliwa. NECK-IT, bo tak nazywa się to rozwiązanie, nie ingeruje w istniejący w pojeździe komputerowy układ sterujący. W jego górnej części znajduje się grubszy kołnierz, który wystaje ponad krawędź szyjki zbiornika. W ten właśnie kołnierz wkręca się fabryczny korek paliwa.

Metalowa wkładka zapewnia, że po odkręceniu korka nie jest możliwe głębsze włożenie do baku jakiegokolwiek przedmiotu, np. rurki do spuszczenia paliwa. Wkładka produkowana jest w czterech rozmiarach (40, 60, 70 i 80 mm) po to, aby można było dostosować ją do średnicy szyjki baku danej ciężarówki czy autobusu. Montaż nie wymaga wizyty w specjalistycznym warsztacie. Wystarczy instrukcja obsługi i znajdujące się w zestawie przybory umożliwiające samodzielną instalację. Inaczej z demontażem. Elementy mocujące urządzenia zabezpieczono w taki sposób, że wymontowanie było możliwe tylko przy użyciu specjalistycznych narzędzi. Antykradzieżowa funkcja wkładki nie ogranicza przepustowości podczas tankowania. Liczna sieć drobnych otworów umożliwia przepływ paliwa z prędkością ok. 120 l/min, czyli praktycznie bez ograniczeń.

ZAPLANOWAĆ TANKOWANIE
Przewoźnicy planują trasy przejazdów swoich ciężarówek m.in. na podstawie cen paliw na stacjach w okolicach przewidywanego przejazdu. Można dzięki temu sporo oszczędzić, ale kosztem dużego nakładu pracy osób śledzących zmiany cen i planujących na tej podstawie trasy. Od niedawna w sukurs przychodzi im oprogramowanie OMV Fuel Navigator. Nowatorskie rozwiązanie obejmuje całą Europę i jest dostępne w kilkunastu wersjach językowych. OMV FN wylicza najoszczędniejszą trasę transportu nie tylko na podstawie cen paliw, ale również potencjalnego zużycia paliwa na poszczególnych odcinkach i wysokości opłat drogowych i celnych. System pozwala dopasować optymalną trasę dla określonego profilu zestawu transportowego.

Na taki profil składają się też parametry konkretnego pojazdu, ciężar ładunków itp. Poza tym sugeruje godziny przejazdów i odpoczynku kierowców. Zaawansowane narzędzie planistyczne stworzono m.in. dzięki doświadczeniom austriackiej grupy energetycznej OMV, dysponującej siecią własnych stacji paliwowych. Ceny paliw na stacjach są codziennie aktualizowane, system zawiera też informacje o indywidualnych upustach dla określonej firmy transportowej. Interaktywne mapy pozwalają na szybkie wybieranie poszukiwanego sektora, przesuwanie go, powiększanie lub zmniejszanie oraz znajdowanie ważnych obiektów.

„WIELKI BRAT” W CIĘŻARÓWCE
Ciężarówki wyposażane są w coraz nowocześniejsze systemy monitoringu. Jednym z takich systemów jest XTrack Transporta. Poza bieżącym nadzorem realizuje również szereg innych funkcji, wspierając rozliczanie oraz zarządzanie taborem pojazdów. Wśród modułów oprogramowania oprócz monitoringu jest także moduł dyspozytorski, planowania i optymalizacji tras, rozliczeń czy moduł eksploatacyjny. Administrator systemu może zdefiniować opcje dla każdego pojazdu niezależnie.

Komunikaty, w zależności od specyfiki działalności, mogą dotyczyć np. zakończenia załadunku, awarii pojazdu, przerw w pracy. Meldunki on-line trafiają na ekran komputera dyspozytora. Ważną rolę odgrywa moduł pomiaru paliwa. Dzięki filtrom cyfrowym dokładnie mierzy ilość paliwa, nawet przy wykorzystaniu standardowego pływaka zamontowanego w pojeździe. Kontrola zużycia przez poszczególne pojazdy to jedno, po drugie chodzi o monitorowanie stacji paliwowych.

System zapewnia identyfikację kierowcy oraz pojazdu, uniemożliwia nieautoryzowane tankowanie, rejestruje ilości wydanego paliwa. Moduł OptiTrax pozwala na wyznaczenie tras między dowolną liczbą punktów. Może to być trasa: najkrótsza, najszybsza i najtańsza. Można zaprojektować harmonogramy dla zleceń cyklicznych. Pracownik planujący trasę cykliczną ma do dyspozycji mapę pozwalającą obrazować zadania wraz z opisem cyklu (dzień, częstotliwość, godzina wykonania itp.). Przewozy można przygotować pod kątem kolejnych parametrów, np. rodzaju zlecenia (towaru) czy częstotliwości dostawy.

INTELIGENTNY AKTIV
Decydujące dla efektywności systemów stosowanych w samochodach użytkowych jest wcześniejsze ostrzeganie przed przeszkodami czy też niebezpieczeństwami – to ogólny wniosek z badań CoCar (Cooperative Cars), wchodzących w skład inicjatywy AKTIV. Jednym z najnowszych rozwiązań jest system ostrzegania o hamowaniu awaryjnym. Jeśli dana ciężarówka gwałtownie hamuje, informacja na ten temat zostaje przez ten pojazd automatycznie przekazana do serwera i rozsyłana do innych pojazdów znajdujących się w okolicy i wyposażonych w odpowiednie urządzenia CoCar.

Podobnie działa system ostrzegający przed utrudnieniami w ruchu. Pojazd wysyła ostrzeżenie jak tylko włącza się mu sygnalizacja ostrzegawcza. Informacja z serwera przekazywana jest innym, znajdującym się w okolicy i wyposażonym w odpowiednie urządzenia pojazdom. Systemy w autach, na podstawie dokładnych danych odnośnie położenia i kierunku jazdy, oceniają, czy to ostrzeżenie w rzeczywistości jest dla nich istotne. Duże znaczenie, z punktu widzenia bezpieczeństwa podróżowania, ma też system ostrzegania przed pojazdami uprzywilejowanymi.

Pojazd wysyła ostrzeżenie, jak tylko włączona zostanie sygnalizacja ostrzegawcza. Samochody jadące przed nim odbierają tę informację i weryfikują, czy jest dla nich istotna i jeśli tak, to sygnalizują to kierowcy, podając odległość od tego pojazdu. W każdym przypadku dane przepływają również do centrum zarządzania ruchem. Odwiedzający centrum mogą na monitorze śledzić dane docierające do centrum, zobaczyć, w jaki sposób podlegają w nim weryfikacji i opracowaniu. Dzięki temu operatorzy centrum mogą udzielać uczestnikom ruchu niezbędnych informacji oraz odpowiednich wskazówek.

BEZPOŚREDNIO Z TACHOGRAFU
Cyfrowy tachograf do niedawna uważany był za urządzenie zamknięte. Przenoszenie danych z pamięci masowej w samochodzie było możliwe tylko przy pomocy odpowiedniej karty przedsiębiorcy. Dlatego albo pojazd musiał być sprowadzany do zajezdni, albo kierowca musiał wozić ze sobą kartę. Nowa generacja tachografów dysponuje łączem tzw. strumienia danych z urządzenia pamięci masowej. FleetBoard (jeden z najbardziej znanych telematycznych systemów zarządzania flotą ciężarówek) ma możliwość zdalnego odczytywania danych, przesyłania ich, a następnie utrwalania, a zatem tworzenia wymaganej przepisami dokumentacji.

Zrzuty danych następują automatycznie, kierowca nie ingeruje w ten proces. Wystarczy umieścić kartę w czytniku w centrali podłączonym do komputera za pomocą kabla USB. Od niedawna możliwe jest również przesyłanie danych z karty kierowcy bezpośrednio do spedytora w trasie, podczas jazdy. W ten sposób rozwiązano problem konieczności sczytywania danych z karty kierowcy w celu ich archiwizowania co 28 dni. Obecnie odczytywanie danych jest proste: po włożeniu karty do komputera pokładowego, kierowca naciska stosowny przycisk, a wszystkie dane są przesyłane do centrali.

Możliwość bezpośredniego przesyłania danych z tachografu posiada również od niedawna system informacji transportowej Volvo Trucks Dynafleet. Dane przesyłane są za pomocą internetu, na bieżąco zapisywane i przechowywane przez ustalony czas w przypisanej danej firmie transportowej przestrzeni dyskowej serwera. Zadaniem kierowcy jest jedynie umieszczenie karty osobistej w tachografie cyfrowym. Decyzję o częstości transferu danych z samochodu ciężarowego do biura podejmuje operator.

Artykuł pochodzi z magazynu "Samochody Użytkowe" [nr 1/2010 (29)].